Pasen is een schitterende periode. Mits het weer een beetje meezit, is het misschien wel een van de heerlijkste momenten van het jaar.

De natuur ontwaakt volledig: bloemen bloeien aan bomen en struiken, en dieren komen uit hun winterslaap om voor hun jongen te zorgen. Het is simpelweg genieten om met een zonnetje in de buitenlucht naar de fluitende vogels te luisteren.

Maar wat is eigenlijk de oorsprong van Pasen, welke wereldwijde betekenis heeft het en op welke manieren wordt het internationaal gevierd? Wij hebben dit voor je uitgezocht.

Waar staat Pasen voor?

Naast het feit dat Pasen een prachtige tijd is waarin de natuur in ons land weer opbloeit, vormt het tevens een van de belangrijkste feestdagen binnen het christendom. Wereldwijd herdenken christenen op deze dag dat Jezus uit de dood opstond.

Echter, als we verder in de geschiedenis duiken, ontdekken we dat Pasen van oorsprong heidense wortels heeft. Ruim voordat het christelijke geloof deze feestdag omarmde, stond de paasperiode symbool voor het vieren van de naderende lente. In die tijd viel Pasen niet standaard op een zondag zoals tegenwoordig, maar werd de heilige datum bepaald door de posities van de maan en de zon.

Omdat de mensheid destijds veel sterker verbonden was met de natuur, vormden de zon en maan de belangrijkste graadmeters. Pasen werd gevierd tijdens de lente-equinox, het moment waarop dag en nacht precies even lang duurden. Toen het christendom zich later wereldwijd verspreidde, raakte het lentefeest verbonden met de herrijzenis van Christus.

Het is een bekend gegeven dat in de vroege eeuwen na Christus veel christelijke vieringen werden gebouwd op bestaande heidense tradities. Pas vanaf het jaar 325 werd officieel vastgelegd dat Pasen gevierd wordt op de eerste zondag na de eerste volle maan die volgt op de lente-equinox. Om een idee te geven hoe dit tegenwoordig uitpakt: in 2026 valt Eerste Paasdag bijvoorbeeld op 5 april. Traditioneel gezien viel deze dag altijd ergens tussen eind maart en eind april.

Wat betekent de naam Pasen eigenlijk?

Nu de oorsprong van het feest duidelijk is, is het ook interessant om naar de herkomst van de naam zelf te kijken. In diverse Europese landen stamt de naam voor Pasen af van het Joodse feest “Passover” of Pesach. Denk bijvoorbeeld aan het Franse ‘Pâques’, het Griekse ‘Pascha’ of het Italiaanse ‘Pasqua’.

In Engelstalige landen gebruikt men echter ‘Easter’, een naam die afgeleid is van de heidense godin Eostre. Dit is vergelijkbaar met Duitsland, waar het feest ‘Ostern’ wordt genoemd, verwijzend naar hun naam voor deze zelfde godin: Ostara.

Welke paastradities kennen we?

Net als veel andere feestdagen is Pasen tegenwoordig behoorlijk gecommercialiseerd. Er worden massaal wenskaarten verstuurd en er worden ongekende hoeveelheden chocolade-eieren en andere lekkernijen aangeschaft. Bovendien is het voor veel mensen een vaste gewoonte geworden om gezellig samen te komen met familie of vrienden voor een uitgebreide paaslunch of paasbrunch.

Historisch gezien bestonden de paastradities in talloze landen echter voornamelijk uit de volgende elementen:

• Het bijwonen van uitgebreide kerkdiensten.
• Het luisteren naar muziek.
• Het branden van kaarsen.
• Het neerzetten van bloemen.
• Het luiden van de kerkklokken.

Pas in een later stadium werden eieren aan dit lijstje toegevoegd, wat leidde tot nieuwe gewoontes zoals het beschilderen en zoeken van eieren, en de introductie van de Paashaas.

Hoe viert men Pasen in andere landen?

Hoewel de paasviering in veel landen overeenkomt met hoe we het in Nederland vieren, bestaan er mondiaal ook verrassende variaties. In Italië voeren bewoners in tal van dorpjes bijvoorbeeld heilige toneelstukken op om het paasverhaal uit te beelden. Dit heeft veel weg van The Passion in Nederland, maar daar wordt het lokaal in ontzettend veel dorpen georganiseerd.

In Polen ligt de focus tijdens Pasen vooral op rijkelijk eten, waarbij uitgebreide traditionele lekkernijen zoals mazurka en babka (een soort Poolse cake) op tafel verschijnen. Aan de andere kant van de wereld, in Australië en andere landen op het zuidelijk halfrond, valt Pasen eigenlijk in de herfst.

Desondanks omarmen zij net als wij de typische lentesymbolen zoals eieren en de paashaas. Het is daar op zondag een vaste gewoonte dat de paashaas eieren in de achtertuin verstopt, waarna de kinderen ze enthousiast gaan zoeken. In andere Engelstalige landen, waaronder Canada, Amerika en Engeland, staat ‘Easter’ eveneens grotendeels in het teken van heerlijk eten en het samenzijn met familieleden.