Vaderdag is in Nederland een vast ijkpunt op de kalender, elk jaar de derde zondag van juni. Niet lastig te onthouden zou je zeggen, maar vaderdag wordt steeds vaker het onderschoven kindje van moederdag. 67% van de Nederlanders viert Vaderdag en 71% van de Nederlanders viert Moederdag. Toch liggen de uitgaven voor Vaderdagcadeaus gemiddeld een stuk hoger dan die voor moederdag. Naar de oorzaak van deze verschillen kan alleen maar gespeculeerd worden en dat is precies wat we gaan doen in dit artikel. Een blik op historische consumentendata, cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en psychologische mechanismen laat zien hoe de kaarten momenteel zijn geschud.

Opvallende verschillen tussen mannen en vrouwen

Interessante cijfers van Mediaxplain Research tonen aan dat het koopgedrag rond Vaderdag sterk verschilt per geslacht. Vrouwen geven hun vader namelijk vaker een cadeau dan mannen. Dit percentage ligt bij vrouwen op 61 procent, tegenover 48 procent bij de mannelijke consumenten.
WIE KOOPT EEN CADEAU EN WAT IS HET BUDGET?

Vrouwen 61% koopt Budget: € 28
Mannen 48% koopt Budget: € 39
* Gemiddelde totale uitgave per Nederlander: € 32

Tegelijkertijd tasten mannen juist aanzienlijk dieper in de buidel als ze eenmaal besluiten om te consumeren. De gemiddelde man geeft namelijk 39 euro uit aan een Vaderdagcadeau. Vrouwen besteden daarentegen gemiddeld slechts 28 euro aan een geschenk voor Vaderdag. Dit verschil kan worden verklaard door te kijken naar de manier waarop beide geslachten hun relaties onderhouden.

Vrouwen scoren met een 7,4 gemiddeld de band met hun vader hoger dan mannen, die een 7,2 geven. Zij uiten deze sterke band doorgaans vaker door middel van attentheid, regelmatige communicatie en kleinere cadeaus. Mannen compenseren hun lagere geef-frequentie vermoedelijk door in één keer een groter, duurder product aan te schaffen. Wie weet is dit dikwijls ook wel als compensatie voor het vergeten van de Vaderdag van vorig jaar. Het gemiddelde budget van de Nederlander komt hiermee uit op 32 euro. Opvallend genoeg is dit zeven euro meer dan het gemiddelde budget voor Moederdag, dat historisch gezien rond de 25 euro ligt.

De demografische realiteit van het jonge gezin

We zien een heropleving van de belangstelling voor de feestdag. Deze is direct gekoppeld aan de stijgende leeftijd waarop mannen vader worden. Nederlandse mannen stellen het stichten van een gezin statistisch gezien steeds langer uit.

Uit de officiële geboortestatistieken van het CBS blijkt dat de gemiddelde leeftijd van een man bij de geboorte van zijn eerste kind inmiddels is gestegen naar 32,9 jaar. Kijken we naar alle geboren baby’s in een jaar, dan is de gemiddelde vader inmiddels 34,4 jaar oud. Bijna twee derde van alle mannen die voor het eerst vader worden, bevindt zich in de leeftijdscategorie tussen de 30 en 40 jaar.

GEMIDDELDE LEEFTIJD VAN DE MAN BIJ EERSTE KIND (CBS)

1996 31,6 jaar
2014 32,5 jaar
2024 / 2026 32,9 jaar

Juist binnen jonge gezinnen is het enthousiasme voor Vaderdag historisch gezien het grootst. Het vaderschap is in deze fase nog nieuw en wordt intensief gevierd als een belangrijk gezinsmoment. Vooral de partner speelt hier een cruciale rol. Statistieken tonen aan dat tussen de 65% en 70% van alle online zoekopdrachten naar Vaderdagcadeaus wordt uitgevoerd door vrouwen. Zij kopen logischerwijs namens hun jonge kinderen, die zelf nog geen toegang hebben tot digitale betaalmiddelen.

Cultuur en nostalgie op de cadeautafel

De dertigers die nu jonge kinderen hebben, behoren tot de Millennial-generatie. Deze groep brengt specifieke culturele voorkeuren met zich mee, wat grote invloed heeft op het type cadeau dat rond juni populair is.

Een belangrijk ijkpunt in de jeugd van deze specifieke groep was de introductie van Pokémon aan het einde van 1999. Tussen 2000 en 2002 bereikte dit fenomeen een absolute piek op de Nederlandse basisscholen. De kinderen die destijds op het schoolplein stonden te ruilen, zijn nu exact de dertigers die door het CBS worden aangemerkt als de huidige generatie vaders.


Geboortejaar Leeftijd in 2000 Leeftijd nu

1994 6 jaar 32 jaar
1991 9 jaar 35 jaar
1988 12 jaar 38 jaar

In de marketingpsychologie wordt dit gedrag verklaard door de zogenaamde ‘kidult’-cultuur, waarbij volwassenen emotionele waarde hechten aan consumptiegoederen uit hun eigen kindertijd. Dit verklaart de opvallende populariteit van gepersonaliseerde ruilkaarten, zoals op maat gemaakte Pokémonkaarten. Het product transformeert de vader tot een uniek verzamelobject, waarbij de eigenschappen op de kaart met een knipoog verwijzen naar humoristische situaties binnen het moderne gezinsleven. Het is een duidelijke verschuiving van traditionele cadeaubonnen of sokken naar geschenken met een sterke persoonlijke referentie.

Waarom de rest het wel best vindt

Buiten de jonge gezinnen om vlakt de intensiteit van de feestdag daarentegen heel snel af. Naarmate kinderen volwassen worden en de vaders de leeftijd van 50 of 60 jaar passeren, verschuift het gedrag van consumenten naar een pragmatische aanpak.

De noodzaak om materiële geschenken te kopen neemt af zodra kinderen het ouderlijk huis verlaten. Volwassen kinderen kiezen er vaker voor om puur een bezoekje te brengen aan hun vader of schoonvader. Provinciaal gezien zijn er overigens grote verschillen in deze bezoekbereidheid meetbaar. Inwoners van de provincie Utrecht gaan het vaakst daadwerkelijk langs bij hun vader, met een percentage van 21 procent. Zeeland scoort daarentegen het laagst op dit vlak; slechts 6 procent van de Zeeuwen reist af voor een fysiek bezoek.

Brabant neemt een unieke tussenpositie in binnen dit sentiment. Ruim 57 procent van de Brabanders vindt het vieren van de dag belangrijk, wat ruim boven het landelijk gemiddelde ligt. Toch blijft de algemene trend buiten de jonge gezinnen om heel nuchter en ontspannen.

Veel volwassen kinderen speculeren dat vaders simpelweg makkelijker zijn in de omgang rondom dit soort verplichte feestdagen. Er heerst vaak de indruk dat een vader minder waarde hecht aan formele cadeaus dan een moeder. Men verwacht minder snel scheve gezichten wanneer men alleen komt opdagen met een goed flesje wijn of een pak lekkere koffieof de traditionele set sokken. Een cadeau dat ruim een kwart van de Nederlandse vaders inmiddels wel eens heeft ontvangen. De praktijk laat zien dat vaders bijdragen aan deze nuchtheid; zij geven in onderzoeken vaak aan dat een simpele, persoonlijke kaart of een goed gesprek al voldoende is. Ongeveer 97 procent van de Nederlanders geeft dan ook openlijk aan dat het gebaar uiteindelijk veel belangrijker is dan het materiële object.

Conclusie

Vaderdag kent in Nederland twee gezichten die worden bepaald door de levensfase van het gezin. Zolang er sprake is van jonge kinderen, bloeit de markt dankzij de shoppende partner en nostalgische Millennial-trends. Volwassen kinderen laten de cadeaustress daarentegen varen en kiezen voor een rustig bezoek. Vaders vinden dit over het algemeen prima, aangezien gezelligheid voor hen de prioriteit heeft. Tenminste, dat zeggen ze en dat geloven wij allemaal maar wat graag. Wat onze vaders hier nou echt van vinden blijft tot nu een raadsel. Misschien moeten we wat minder denken in verplichtingen op dit soort dagen. Verras je oude vadertje een keer met een cadeau dat echt uit je hart komt. Hij zal dit zeker waarderen! Als afsluiter, twee tips voor dit jaar: gepersonaliseerde kleding of een gepersonaliseerde boek embosser.